پریسکه
0

دیگر

نمک گیرِ خیالت شده اند

زخم های خاطراتم

پریسکه
2

به تنِ کهنه دیوارِ مهربانی

از جنس خزه است

پیراهنِ گرانی

پریسکه
0

به چشمهای شب هم

خواب نمی آید

عجب قهوه ی تلخی ست

قدمهای نیامدنت

پریسکه
0

در این کویر تنهایی

آبکی ترین خیال است

سراب آمدنت

پریسکه
1

با دو دستِ تسلیم

خدا را هدف می گیرم

چه پیروزی ای می شود

اگر دستگیرم کند

پریسکه
0

به دلِ شب زده ام

هیچ راه برگشتی نیست

به سوی خیال تو

تا انتهای هزار راه را رفته است

پریسکه
0

قاصدکهای بر باد رفته

بهتر می فهمند

که چه دردی کشیده اند

آروزهای پر پر شده ام

پریسکه
0

درختِ نا بارورِ احساسم

از شرمِ این عریانی

خودش را به خواب می زند

وقتی نگاهت زمستانی ست

پریسکه
0

آنقدر بزرگ‌ است

که خیلی دل می خواهد

دوست داشتنت

پریسکه
0

در گرما گرمِ این خیال

اشک بغضِ یَخ زده ای ست

که تازه یادش افتاده

آبِ پشت پاهت شود

پریسکه
0

گاهی لبِ فنجان

بوسه ی فال می زند

قهوه ی خیالم

پریسکه
0

در تهِ دلِ یک فنجانِ تلخ

فالِ شیرینی را قِلقلک می داد

انگشتِ اشاره ای

که طعم تو را چشیده بود

پریسکه
0

به دلِ هزار راه رفته ام

یکی آن نشد

که پای تو رفت

پریسکه
0

روسری بردار

که یلدا ترین شعرم

در کمینِ موهای توست

پریسکه
0

روسری بردار

که یلدا ترین شعرم

در کمینِ موهای توست

پریسکه
1

دلشوره گرفته ام

همچون خیارِ زمان رده ای

که در شیشه ی دلتنگیِ خود

اسیرِ اشک هاست

پریسکه
0

آغازِ صِفری دارد

اگر چشمش را باز کند

نقطه ی کورِ تجربه

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی دهم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰جلسه.

 

جلسه دهم:

 

روش های مختلف سرودن پریسکه  ۲:

 

_روش استفاده ضرب المثلها به جای کشف:

 

در این روش می توان به جای کشف،  از ضرب المثل ها یا جملات معروف که استفاده های مشخصی دارند به گونه ای دیگراستفاده کرد

مثلا

 

گوشم در است

برای حرفهای قشنگت

وگوش دیگرم

دروازه ای همیشه بسته

 

مجتبی نورانی

 

دراینجا از مثل معروف «یک گوشم در و گوش دیگرم دروازه است» به گونه ای دیگری استفاده شده است ( به این کار آشنایی زدایی می گویند)

 

 

 

_روش بکار گیری از اصلاحات و جملات معروف به جای کشف

 

مثال:

 

سکوت کرده ام

گوشم پر است

ازحرفهای قشنگت!

 

مجتبی نورانی

 

ار اصطلاح معروفِ (گوشم از این حرفها پر است) استفاده شده که تغییر کارکرد پیدا کرده است

 

گونه ای دیگر تغییر جایگاه و مکان یک اصطلاح یا جمله ی  معروف است.

 

مثلا  اصطلاحِ دلی ازعزادرآوردن

 

دلم

عزادارکسانی است

که درمحرم

دلی ازعزا در می آورند.

 

مجتبی نورانی

 

 

_ روش بکار بردن داستانها و رویدادها به جای کشف

 

در این روش شاعر به جای کشف ، داستان و رودیدای که همه با آن آشنایی دارند را با تغییر کاربرد و استفاده از استعاره و … به پریسکه تبدیل می کند .

 

با استفاده از داستانِ پتروسِ فداکار:

 

بغض نشت کرده است

از سدِ چشمانت

می خواهی پتروس شوم؟

 

 

یا رویداد کشتی تایتانیک

 

همچو “تایتانیک”

دلم غرقِ چشمانِ تو شد

وقتی

به کوهِ یخِ نگاهت خورد

 

مرتضی نعمتی

 

 

_ روش استفاده از آرایه ی ایهام به جای کشف.

 

به معنی دو پهلوییِ واژه یا جمله ایهام می گویند. یعنی یک کلمه در شعر که دو معنی را می رساند.

 

در این روش شاعر به جای کشف، از ایهام استفاده می کند. البته پیدا کردن ایهام خود کشف محسوب می شود و کار بسیار سختی است.

 

مثال:

 

کودکانِ غزه

نگران نباشید

که مردم دنیا

به احترام شما سکوت کرده اند

 

علیرضا بهرهی

 

در این پریسکه کلمه ی سکوت دارای ایهام است و دو معنی دارد. یکی سکوت در مقابل ظلم و یکی سکوت کردن به احترام کسی یا چیزی.

 

 

مثال دیگر ؛

 

پریشان که می شود

موهای افشانت

به هوس می افتد

شانه ام

 

مرتضی نعمتی

 

در اینجا شانه ایهام دارد. یعنی دو معنی دارد . یکی شانه ای که مو را با آن مرتب می کنند و دیگری شانه ی بدن که مو بر آن اویران می شود .

 

_روش استفاده از  تضاد بین کلمات به جای کشف

 

در این روش از کلمات متضاد مثلِ  رفت و آمد، روز و شب و … به جای کشف  در پریسکه استفاده می شود

 

مثال:

 

تا آمدنت

شب خواهد بود

از آن روز

که رفتی

 

مرتضی نعمتی

 

_روش تفکیک کلمات اصلاحات دو کلمه ای به جای کشف

 

در این روش شاعر یک اصطلاحِ دو کلمه ای را مثل ” جریانِ برق”  را در نظر می گیرد . سپس هر کلمه را در یک فصل جدا گانه استفاده می کند طوری که در نهایت خواننده در ذهن خود به آن اصطلاح پی ببرد.

 

 

مثال

 

جریانِ نگاهِ تو چیست؟

که همه

از برقش می گویند

 

 

 

و در پایان باید ذکر شود که روشهای سرودن پریسکه محدود به همین روشهای گفته شده نمی باشند و هر شاعر بنا بر ذوق خود سبک خاص خودش را پیدا می کند . اما از لحاظ قدرت ، پریسکه های دارای کشف و ایهام از قوی ترین ها هستند .

 

پایان جلسه دهم.

مرتضی نعمتی

پایان کل جلسات

با آروزی موفقیت و بهروزی

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی نهم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه ی نهم:

 

انواع  روش های سرودنِ پریسکه :

 

سرودن پریسکه با محوریتِ کشف

 

۱- روش ارائه کشف:

یکی از روش های سرودن شعر پریسکه ، ارائه کشف است . یعنی شاعر کشفِ انجام شده توسط خودش را بدون اضافه کردنِ مفهوم یا اضافاتی مانند استعاره بیان می کند و به خواننده این اجازه را می دهد که با خواندن کشف ، مفهوم مورد نظر خودش را دریافت کند.

 

مثال:

برگ های چنار

پیشمرگه های جدال با خزانند

اما دشمن

تا دندان مسلح به باد است

 

مرتضی نعمتی

 

در این مثال شاعر به برگ های درخت چنار را دقت کرده است که در اوایل پاییز کمی زودتر از سایر برگ ها می ریزند.. پس آن را به پیش مرگه هایی تشبیه کرده است که زودتر از بقیه به نبرد با می شتابتد، همچنین پاییز را به دشمنی تشبیه کرده است که سلاحش باد است.

 

شاعر صرفا این کشف را بیان کرده و نتیجه دقیق و ملموسی را ارائه نکرده است ، لذا خواننده می تواند با توجه به روحیات و تفکرات و احساسات خود به آن مفهوم ببخشد و نتیجه ی مورد نیاز خود را بگیرد.

 

۲-روش  ارائه کشف همراه با نتیجه

در این روش شاعر به کشف خود در پریسکه ، جهت می دهد تا همه ی  خواننده ها،  یک مفهوم را دریافت کنند .

 

مثال

 

آینه

پس از شکستن هم

دست از حرف زدن

برنمی داشت

 

عبدالملک خرمالی

 

در این مثال شاعر کشف خود را طوری بیان کرده است که همه یک مفهوم را دریافت می کنند . در این اثر یک ایهامِ پنهان وجود دارد.

(ایهام یعنی  دو معنی مختلف برای یک کلمه یا جمله)

 

 

۳- روش ترکیبِ کشف

 

در این روش شاعر ابتدا یک کشف انجام می دهد . و آن را بصورت یک جمله می نویسد. سپس جمله ی احساسی یا مفهومی دیگری که می خواهد هدف شعرش باشد را می نویسد و در نهایت آن دو جمله را با هم ادقام می کند.

 

بطور مثال:

 

اول شاعر به یک پدیده پی می برد( کشف) .. و آن را می نویسد

مثلا

“پوست شکلات تا باز نشود  .. شیرن کام نمی شویم”

 

سپس یک جمله ی احساسی یا مفهومی در هر ژانری که بخواهد ( با توجه به کشف) می نویسد

مثلا:

 

“نگاهت چه شیرین است”

 

آنگاه بر طبق قوانینِ نگارشیِ پریسکه ، جمله ی کشف و جمله ی مفهوم را با هم ترکیب می کند

 

که می شود :

 

شیرین کام می شود

نگاهم

وقتی که پوست می اندازد

شکلاتِ چشمانت

 

پس یک پریسکه کشف دارِ مفهومی تولید ( سروده ) شد  که خواننده پس از خواندن این شعر سریعا به همان کشف اولیه  پی می برد.و میفهمد که شاعر به باز شدن پوست شکلات اشاره کرده است

 

البته می توان با توجه به ذوق خود اول یک موضوع را نوشت و سپس برای آن موضوع به دنبال کشف گشت و دید چه رویدادی شبیهِ آن موضوع است.

 

 

۳- روش کشف و استعاره

در این روش پریسکه سرایی شاعر یک کشف انجام می دهد . سپس به اجزای کشف خود استعاره می دهد .

(استعاره یعنی نسبت دادنِ یک کلمه به کلمه ای که قبلا نسبتی با آن داشته است .  بصورت قرض کردن یک صفت یا مضاف)

 

بطور مثال:

 

گاهی روی آب

امضا می زند

اُردک خیالم

 

 

در اینجا کلمه ی اردک برای خیال قرض گرفته شده است.

 

میتوان بسته به ذوق و سلیقه ی و موضوعِ مورد نظرِ شاعر استعاره های مختلفی را به آن داد به شرطی که با توضیحات قبلی تضاد ایجاد نکند.. مثلا  اردک انتظار… اردک حوصله ام .. و غیره

 

پایان جلسه نهم.

مرتضی نعمتی

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی هشتم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه هشتم:

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی هشتم پریسکه: “ضربه ی نهایی”

 

پریسکه شعری هست که باید ضربه نهایی داشته باشد.. این ضربه را می توان به صدای تولیدِ جرقه در ذهن خواننده هم تعبیر کرد.

 

 

ضربه نهایی ، واژه یا جمله ای ست که  باعث تکمیل پریسکه و شروع تفکر خواننده می شود .

 

یعنی چه؟

 

یعنی اول توضیحات بعد ضربه اخر

 

هر چه ضربه ی نهایی ، قوی تر و آنی تر باشد ، پریسکه قوی تر خواهد بود.

 

می توان گفت که ضربه نهایی همان کلمه یا جمله ای است که همه اجزای شعر رو به هم مرتبط می کند و باعث تفکر خواننده می شود.

 

ترجیحا ضربه نهایی در اخرین فصلِ پریسکه باشد  جذابیت بیشتری دارد . اما پیش آمده است که شاعرانی  متبحر گاهی ضربه را در میانه یا اول پریسکه وارد می کنند و سپس سریعا توضیحاتِ مختصری برای علتِ ضربه ارائه می دهند.

 

مثال اول؛

 

انقدر بزرگ است

دوست داشتنت

که خیلی دل می خواهد

 

اینجا شاعر کلمه ی “دل ” را به عنوان ضربه نهایی بکار برده است.

 

یعنی تا انتهای فصل دوم خواننده هنوز نمی فهمد  که شاعر چه می خواد بگوید .. تا اینکه به فصل آخر می رسد  و با خوا ندن اون علت توضیحاتِ دو فصل قبل مشخص می شود .

 

حالا اگر ضربه نهایی را همان اول بگوییم چه؟؟

 

خیلی دل می خواهد

دوست داشتنت

بسیار بزرگ است

 

در اینجا شاعر همه حرف را در فصل اول دو دوم گفته  است و در فصل سوم فقط علت رو توضیح داده است . این از جذابیت شعر کم کرده و ضربه نهایی آن در جای خوبی قرار نگرفته است . کما اینکه کلمه های ی” خیلی و بسیار ” هم به همین علت حشو شده اند.

 

مثال دیگری..

 

درختی که می دود

گوزن

 

اینجا گوزن ضربه نهایی است.. با خواندن ضربه نهایی خواننده به فکر فرو میرود تا ارتباط آن را با توضیحاتِ فصلِ  قبلی پیدا کند ..

 

اما اگر بگوییم:

 

گوزن

مِانندِ درختی ست

که می دود

 

اینجا جواب همه سوالات در فصل اول داده شده و فصل دوم و سوم فقط توضیحات است. کما اینکه از حالت شعریت به نثر تبدیل شده است.

 

انتخاب کلمه یا جمله ی نهایی در اختیار شاعر ا ست.. و چینش فصل ها  و کلمات برای زیبا سازی و موسیقی دادن  هم از اختیارات شاعر هست. اما باید با درایتی ،  ظرافتی را در این اختیار ،نهفته کرد.

 

پایان جلسه هشتم.

مرتضی نعمتی

 

پایان مشخصاتِ پریسکه

 

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی هفتم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه هفتم:

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی هفتم پریسکه: ” مشارکت دادن خواننده در کشف”

 

طرح معما و قرار دادنِ پاسخِ آن در بطنِ نهفته ی پریسکه ، بطوری که خواننده بتواند با توجه به واژه ها و جملاتِ شعر به پاسخ ( مفهوم) آن پی ببرد.  به این کار مشارکت دادن مخاطب یا خواننده در کشف می گویند.

 

در پریسکه لازم نیست،  بطور مستقیم به  کشف یا مفهوم و منظورِ شاعر،  اشاره کند  ..  بلکه شاعر ،  ابزارهایی که توسط آن ، به کشف یا مفهومی رسیده است را در اختیارِ خواننده قرار می دهد و کاری می کند که خواننده ، خودش به آن کشف و مفهوم برسد مورد نظر برسد و لذت ببرد.

 

این ابزار ها، همان واژه ها و جملاتی هستند که توسط قانون ارتباطِ عمودی و ایجاز و سادگی در فصل های شعر چیده شده اند.

 

چرا نباید مستقیما به هدف اشاره کرد؟

 

چون وظیفه پریسکه همین است ..

” وادار کردنِ مخاطب به تفکر ..”

 

پس می بایست با ایما و اشاره ، ایهام و کنایه و … به مفهوم اشاره کرد.

 

چگونه؟؟

 

شاعر باید ببیند چه چیزهایی او را  به آن مفهوم و نتیجه (کشف ) رسانده است ..

و دقیقا همان چیزها را در شعر خود به خواننده ارائه کند . تا خواننده هم با کمی فکر به همان  مفهوم و نتیجه و کشف برسد ..

 

البته نباید زیادی  پیچیده اش کنیم .. باید کمی در لفافه حرف بزنیم  .. نه زیاد.

 

ایما و اشاره باید واضح باشد ،  تا خواننده سریع تر به کشف برسد . و بعد از رسیدن به کشف به مفهوم برسد .  به این عمل در ادبیات فارسی ، تصویر سازی یا ایماژ می گویند.

 

 

این مشارکت و تفکر است که پریسکه  را از چهار جمله ی معمولی متمایز می کند ..

این همان  جرقه ای ا ست که ذهنی را شعله ور می کند .

 

نکته بسیار مهمی که باید در قانون مشارکت خواننده در کشف به آن اشاره و تاکید شود این است که در نگارش و فصل بندیِ شعر پریسکه نباید به هیچ وجه ارتباط عمودی از بین برود .

 

چرا که بسیار پیش آمده است که شاعر ، جهت ایجاد معما در پریسکه ، به جای قرار دادنِ ملزوماتِ کشف و مفهوم در اثر ، کلمات و جملاتی که ارتباط عمودی بر آن استوار است را حذف کرده است.! به قصدِ مشارکت در کشف.

 

مرز بین ارتباط عمودی و مشارکت دادنِ خواننده در کشف ، بسیار ظریف است و نیاز به تمرین و تحقیق زیادی‌ دارد.

 

مثال:

بدون مشارکت دادن خواننده در کشف:

از حرکتِ اردکی

گاهی مواج می شود آب

شبیهِ امضای خیالم

 

همان شعر با ایجاد مشارکت در کشف:

 

گاهی روی آب

امضا می زند

اُردکِ خیالم

 

با حذف توضیحات اضافه ( که خواننده به راحتی می تواند آن را در ذهن بفهمد ) ، خواننده در کشف مشارکت داده شده است

 

 

پایان جلسه هفتم.

مرتضی نعمتی

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی ششم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه ششم:

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی ششم پریسکه: ” کشف”

 

کشف اصلی ترین رکنِ پریسکه است. در واقع شاید بشود گفت که شعرِ پریسکه بر اساس “کشف” بنیان نهاده شده است.

به ریز بینی و نکته سنجی و  مقایسه کردن و پیدا کردن شباهت های رویداد ها ،اتفاقات ، داستانها ، اصطلاحات و مفهوم ها و غیره ، با احساسات درونیِ شاعر، کشف می گویند

مثال:

نیلوفری که روی مرداب را پوشانده است

انتقام گُل های لگد کوب شده را

می گیرد

علیرضا بهرهی

در این پریسکه کاملا از کشف استفاده شده است.

چگونه؟؟؟

یعنی شاعر این شعر به مردابی رفته بوده است  ، نیلوفر های روی آب را دیده و بعد با تفکر و نکته سنجی خاصِ خود ، به این نتیجه رسیده است که وقتی  روی این گل های نیلوفر آبی پا بگذاریم حتما در آب فرو می رویم و غرق می شویم . . پس این گل های نیلوفر رو نمی شه لگد کرد.. بعد این گل ها را با گل های درون باغچه مقایسه کرده است که می شود لگدمالشان کرد.. و چون کسی که گلهای باغچه رو لگد کرده است،  اگر بخواد نیلوفر آبی را لگد کند غرق می شود ، پس این نیلوفرها انتقام آن گل ها را خواهند گرفت..

به این نتیجه گیری ، کشف می گویند.

کسی که کشف انجام می دهد ، پریسکه هایش بسیار خیلی قوی می شوند. حتی اگر از لحاظ فصل بندی و غیره دچار نقص هایی باشد.

مثال دوم:

 

گاهی روی آب

امضا می زند

اردک خیالم

 

مرتضی نعمتی

این پریسکه هم کشف دارد .. یعنی شاعر،  برکه ای را دیده است که اردکها  در آن به آرامی شنا می کردند.. و گاهی  تکانِ شدیدی می خوردند  و روی آب خط خطی می شد..

شاعر با نگاه مکاشفه گر خود آن  خط ها ی روی آب را به امضا تشبیه کرده است .  که یک تشبیه منطقی می باشد.

پس شاعر کشف کرده است که اردک روی آب امضا می زند.

از آنجایی که این کشف بسیار خیال انگیز و شاعرانه بود ،  پس آن ماجرا رو به خیال خود نسبت داده  و استعاره کرده است

برای اینکه بتوانیم کشف انجام بدهیم ، باید به اتفاق های دور و اطراف خود ، خوب توجه و دقت کنیم ، هر چند این اتفاقات بسیار کوچک و پیش پا افتاده باشند ، و یا کسی به آن توجه نمیکند و اهمیتی نمی دهد، سپس، آن اتفاقات را با یک مفهوم یا احساس درونی مقایسه یا ترکیب می کنیم.

و در نهایت بر طبق اصول قالب پریسکه ، به نگارشش در می آوریم.

 

چند مثال پریسکه با کشف قوی:

 

پرنده پرید

اماشاخه ها از شوق حضورش

هنوز بالا و پایین می شوند

 

علیرضابهرهی

 

 

به دار آویختند

الک را

تاوان داشت

موی آسیابان

 

نیلوفرسلیمانی

 

از زلالی رود است

که سنگها

این همه خودنمایی میکنند

 

زهرانادری

 

آینه

پس از شکستن هم

دست از حرف زدن

برنمی داشت

 

عبدالملک خرمالی

 

پایان جلسه ششم.

مرتضی نعمتی

پاسخ به سوالات = @periskesara

 

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی پنجم)
0

آموزش شعر پریسکه در ۱۰جلسه.

 

جلسه پنجم:

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی پنجم پریسکه :  “ارتباط عمودی”

 

بطور خیلی خلاصه یعنی اینکه فصل ها و کلماتِ پریسکه با هم ربطِ  داشته باشند.

 

مثالِ شعری که ارتباط عمودی ندارد:

 

آمدنت بی مقدمه بارید

با رعشه ی استخوانهایم

در تلاطم امواجِ دریای سرخ

از بی شرمی بیداد می کرد

 

در این شعر از کلمات و جملات کاملا ادبی استفاده شده ، اما ارتباط بین سطر ها و کلمات برقرار نمی باشد. و خواننده به درستی نمی فهمد که شاعر چه مفهومی را ارائه کرده است.

 

 

شعری که ارتباط عمودی دارد :

 

مگر خورشید است؟

چشمانت

که اینگونه

عرقِ شرم می ریزم

 

 

در این شعر .. ارتباط بین “خورشید و چشم و عرق کردن و شرم ” را به راحتی می توان درک کرد.

 

یعنی ارتباط طوری برقرار شده است که خواننده می فهمد از گرمای خورشید، بدن عرق می کند.

و چشم به خورشید تشبیه شده است که با زیر نظر گرفتن کسی باعث خجالت او شده است.

 

ولی اگر بگوییم؛

 

چون ماه است

چشمانت

که اینگونه

عرق شرم می ریزم

 

کلمه ی ” ماه ” هیچ ربطی به عرق ریختن نخواهد داشت..  و شاعر اینجا ارتباط عمودی را رعایت نکرده است.

 

 

به شب های بی خوابی

مهمانِ خیال شده است

ماهِ چشمانت

در برکه ی جانم

 

در این اثر خواننده به راحتی میفهمد که ” فکر کردن به چشمای تو مرا بی خواب کرده است”

 

ارتباط عمودی در این شعر چگونه است؟

 

” شب” با ” ماه ” ارتباط دارد .. چون ماه در شب  ظاهر می شود.

 

“مهمان خیال” با “ماه در برکه ” ارتباط دارد .. چون عکس ماه در برکه ، خود ماه نیست و می شود  به خیال تشبیه اش کرد.

 

پس کلماتِ

شب            در فصل

مهمانِ خیال   در فصل دوم

ماه               در فصل سوم

برکه             در فصل چهارم

با هم ارتباط عمودی دارند.

 

 

اگر موضوع یا واژه ای که درباره آن میخواهیم شعر بسراییم بطور مثال ، کلمه ی ”  آسمان” باشد باید در ادامه از واژه‌هایی استفاده کنیم که به آسمان مربوط باشد

 

مثلا:

 

آسمانی شده ای

که ابرهایت

باران ندارد

 

در اینجا سه خط نوشته ایم و در هر خط یک واژه مرتبط با خط قبلی داریم.

 

اسمان

ابر

باران

 

در بعضی از شعر ها، امکان دارد یک یا دو خط،  واژه ی مرتبط نداشته باشد ، ولی چون توضیح درباره آن موضوع است مشکلی ندارد .

 

قدم می زنم

(خاطراتم را)

(هنوز خشک نشده است)

رد پای بوسه هایمان

 

“قدم زدن” و  “رد پا ” در خط اول و آخر مرتبط هستند

و دو فصل وسط،  توضیحی برای مرتبط کردن این دو فصل هستند. در واقع این دو فصل در خدمت دو فصل اول و آخر هستند و ارتباط عمودی را قطع نکرده‌اند.

 

ارتباط عمودی مهمترین عامل در ساختارِ پریسکه است .

 

لازم است فصولِ پریسکه، توسط استفاده از کلمات و قرار دادن فصل ها در مکان های مناسب، از لحاظ منطقی به هم مرتبط باشند.

 

بطوری که خواننده بتواند در کمترین زمانِ ممکن آن ارتباط را کشف نماید.

 

همچنین  باید علت و معلول  و ارتباط آن با فعل و فاعل ، مشخص باشد به طوری که سوال بی پاسخی  در ذهن خواننده باقی نماند .

 

 

پایان جلسه پنجم.

مرتضی نعمتی

 

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی چهارم)
2

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه چهام:

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی چهارم پریسکه : ” منطق شعری”

 

یکی از مشخصات بارزِ شعرِ پریسکه ، رسیدن به مفهوم و احساس از طریق منطق است.

 

منطق شعری یعنی بیان دلیل و مصداق برای  مفهومِ مورد نظر

 

اگر می خواهیم بفهمیم که شعرمان منطق دارد یا خیر .. باید ببینیم که سوالاتی که در شعر برای خواننده پیش می آید ، پاسخ دارند یا خیر.

و آیا این پاسخ منطقی است یا احساس شاعرانه

 

در شعر پریسکه ، حرفی که از دل برآمده، ابتدا به فکر و عقل منتقل می شود و سپس  در دل و احساس خواننده جاری می شود ..

 

در این میان عقل صیقل دهنده ی احساس می شود..

 

مثال:

 

فرمان می دهد

چشمانت

به کجا

نمی دانم

 

‌این شعر یک شعر کاملا احساسی است . و دلیل فرمان دادن چشم را فقط شاعر می داند. و سوالی بی پاسخ می ماند.

 

اما اگر بخواهیم همین شعر را عقلانی و منطقی تر کنیم می توانیم به این صورت بگوییم

 

در جادهای عاشقی

فرمان اگر دستِ چشمان تو باشد

نگاهم هرگز

هرز نخواهد پیچید

 

همانطور که می بینید تحلیل عقلی این شعر برای خواننده راحت است.. و از طریق عقل به احساس و مفهوم می رسد.

 

خیلی راحت سوالات مطرح شده ، پاسخ داده می شود.. و سوالی بی جواب نمی ماند

 

تشخیص منطقی بودن یک شعر کمی سخت است .. و نیاز به تمرین دارد .. و بهترین تمرین خواندن پریسکه های زیاد و تحلیل منطقی آنهاست.

 

 

منطق شعری با تصورات و احساساتِ درونی شاعر کمی تفاوت دارد..

 

البته هدف پریسکه ایراد گرفتن بر تصورات درونی شاعر نیست.. کما اینکه این احساس و تصورات در همه ی شعرها وجود دارد..و شالوده ی اصلی آن است.

 

چیزی که هدف پریسکه است، این است که شاعر از طریق مصادیق و مستندات منطقی و واقعی به احساس درونی خود برسد.

 

در واقع در پریسکه برای اثبات احساس شاعر ، دلیل منطقی ارائه می شود و شاعر احساس درونی خود را  به وسیله چیزهایی که قابل درک و فهم باشند بیان می کند .

 

مثال

 

بی تو

توانِ پروازم نیست

در آسمانِ خیال

 

 

این شعر،  یک شعرِ بر آمده از احساسِ شاعر است .. که اتفاقا به دل خواننده هم می نشیند .. اما پریسکه نیست !

چرا؟؟

 

چون برای این احساس ، ادله ی متناسبی بیان نشده است..

و این سوال باقی می ماند که”  بی تو چه اتفاقی می افتد که پرواز مختل می شود؟

 

اما این شعر:

 

آسمانِ عشق

دو بال می خواهد

یک پرواز

 

 

این شعر کاملا منطقی است .. پس پریسکه است چرا؟؟؟

 

چون منطق میگوید  برای پرواز  دو  بال نیاز است و  آسمان

 

شاعر پرواز را به عشق تشبیه کرده است و دو  عاشق و معشوق را به دو بال .‌

و مفهوم آن میشود  که  عشق دو نفر نیاز دارد ( عاشق و معشوق)

 

استفاده از رویداد های قابل درک و ملموس و منطقی برای بیان احساسات شاعرانه را منطقِ شعری در پریسکه می گویند.

 

پایان جلسه چهارم

مرتضی نعمتی

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی سوم)
1

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه سوم:

 

آشنایی با مشخصاتِ قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی سوم پریسکه :”سادگی و امروزی بودن”

 

همانطور که در جلسه مقدمه گفته شد وظیفه پریسکه،  وادار کردن خواننده به تفکر و رساندنِ او به مفهوم و عمقِ شعر است..

 

بنابراین باید کاری کرد که خواننده فقط درگیر مفهوم شعر شود و از درگیر شدن با معنی کلماتِ سنگین دور باشد.

 

به همین دلیل در پریسکه غالبا از کلمات سنگین ( کلاسیک و غیر عام)  استفاده نمی شود .. یعنی ساده ترین شکل کلمه که برای عموم قابل درک باشد ، بکار  برده می شود‌.

 

پریسکه  شعر کوتاهی ست که با ساده ترین کلمات ، مفهوم پیچیده ای رو بیان می کند.

 

از طرفی پریسکه شعر نسل امروز است .. و نیاز امروز استفاده از اصطاحات و کلمات امروزی است..

 

یک مثال:

 

“محتسب مستی به ره دید و گریبانش گرفت”

 

این یک مصرع از یک شعر کلاسیک است.

همانطور که می بینید کلمه ی” محتسب” یک کلمه ی قدیمی ست .. و شاید افراد امروزی معنی این کلمه رو ندانند.. چون امروزه از کلمه ، مامور پلیس ، افسر و … به جای محتسب یا پاسبان استفاده می شود‌

 

همچنین اصطلاح ” گریبانش گرفت” هم قدیمی ست و استفاده ی امروزی ندارد .. به جاش میگویند ” یقه اش را گرفت”

 

پس اگر بخواهیم همین مصرع رو به سبکِ پریسکه در بیاوریم ،  می شود:

 

مستی در خیابان می رفت که ماموری یقه اش را گرفت.

 

از چشمانِ تو بر می گشتم

که یقه ام را گرفت

مامورِ مستی

 

 

البته این یک قانونِ سخت گیرانه نیست .. بلکه بهتر است پریسکه این شاخصه را دارا باشد.

 

نکته : استفاده از کلمات عامیانه گفتاری در پریسکه ممنوع است. چون پریسکه ترانه نیست و  شعر است.

 

یعنی بطور مثال در پریسکه نمی تونیم بگوییم

داره .  باید بگوییم دارد

 

 

پایان جلسه سوم

مرتضی نعمتی

ادامه دارد

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه ( جلسه دوم)
0

آموزش شعر پریسکه در ۱۰ جلسه.

 

جلسه دوم:

آشنایی با مشخصاتِ قالب شعر پریسکه :

 

قانون دوم پریسکه: ” ایجاز و خلاصه گویی”

 

موجز بودنِ شعر یعنی شعر دارای کمترین کلمات باشد..

توضیحات اضافه نداشته باشد ..

کلمه ی تکراری برای تاکید وجود نداشته باشد..

دارای حشو نباشد..

( حشو یعنی  دو کلمه در شعر که یک مفهوم و معنی را داشته باشند)

 

کلمه ای در پریسکه نباشد که اگر آنرا برداریم اتفاق خاصی در مفهوم رخ ندهد .. و جمله به هم نریزد..

 

موجز بودن شعر درجه ی اعتماد شاعر به درکِ خواننده را نشان می دهد.

 

برای موجز کردن شعر ، باید جمله ها (فصلها) را تا جایی که می شود کوتاه کنیم . کمترین و بهترین کلمات رو انتخاب کنیم.

 

مثال :

 

اینچنین دارم گذرانِ زندگی می کنم

در روزگاری که

روزهای قدمهای تو

از روزگارم نمی گُذرد

 

اینجا شاعر توضیحات زیادی داده است..

کلمه روزگار را دو بار تکرار کرده است ..

و شعر را طولانی کرده است.. و قانون ایجاز را رعایت نکرده است..

طوری که خواننده هم از خواندن این شعر لذت نمی برد و احساس می کند که شاعر به او اعتماد نکرده است..

 

بطور خلاصه ایجاز یعنی زیاده گویی ممنوع

ایجاز قانون همه ی شعر های کوتاه است

 

پس موجزِ همان شعر می شود؛

 

اینچنین می گذرد

روزگارم

روزهایی که تو

از آن نمی گُذری

 

 

البته در پریسکه تکرار کلمه همیشه هم ممنوع نیست!! گاهی تکرار لازم و اجتناب ناپذیر است.. اما تکرار بی جهت ممنوع است.

 

 

پایان جلسه دوم

مرتضی نعمتی

 

ادامه دارد؛

آموزش پریسکه در ۱۰ جلسه (جلسه ی اول)
3

آموزش شعر پریسکه  در ۱۰ جلسه.

 

جلسه اول :

آشنایی با مشخصات قالب شعر پریسکه :

 

مشخصه ی اول پریسکه: ” حداکثر ۴ فصل دارد”

 

پریسکه حداکثر در۴ سطر، خط، بند، مصرع، است که به آن فصل می گویند

 

مثال پریسکه ی چهار فصلی :

 

اینچنین می گذرد  =  فصل اول

روزگارم              =  فصل دوم

روزهایی که تو      = فصل سوم

از آن نمی گذری   = فصل چهارم

 

مثال دوم پریسکه ی دو فصلی:

 

چشمِ پُر اشکِ زمین است  = فصل اول

دریا   = فصل دوم

 

پایان هر فصل کجاست؟ و شاعر کجای جمله باید به سطر بعدی برود؟

 

پایان هر فصل جایی ست که جمله به مکث یا ایست یا ساکن یا سکته می رسد.. یعنی جایی که جمله تمام می شود.

 

جایی که کلمه ی آخر جمله دارای فتحه و کسره و و ضمه (  –َِ ُ ) نباشد.

 

اما .. این قانون سکته ، قانونِ سخت گیرانه ‌ای هم نیست .. بلکه دست شاعر کمی باز است و اگه جمله ای خیلی طولانی شد .. یا ریتم موسیقی جمله طوری بود که اگه ادامه دار بود نظم را بهم می ریخت ، شاعر می تواند  هر جا که احساس کرد ، نیاز است طبق تجربه ی خود  به جمله ی بعدی برود.

 

مثال:

 

اینچنین می گذرد روزگارم

روزهایی که

تو از آن نمی گُذری

 

این یک پریسکه است .. که شاعر تصمیم گرفته برای بهتر شدنِ دکلمه و موسیقیِ آوایی فصل ها رو در محل دیگری قطع کند.

 

اما فصل ها نباید خیلی طولانی شوند ..

 

مثال:

 

انتقامِ گُل های لگد کوب شده را می گیرد

نیلوفری که روی مرداب را پوشانده است

 

 

اینجا شاعر فصل ها را طولانی کرده است.. اما اشکال بزرگی محسوب نمی شود

 

شاعر می تواند تا جایی که نفسِ خواننده بند نیاید فصل را ادامه بدهد.  اما در صورتی که ریتم این اجازه را داده باشد.

 

در واقع برای شعر مثال زده شده ترتیب های دیگری نیز قابل اجراست اما شاعر بهترین فصل بندی را برای ایجاد ریتم و موسیقی مدِ نظر خود انتخاب کرده است  .

 

نیلوفری که روی مرداب را

پوشانده است

انتقام گل های

لگد کوب شده را می گیرد

 

 

پایان جلسه اول

مرتضی نعمتی

 

پاسخ به سوالات = @periskesara

ادامه دارد؛

آموزش شعر کوتاه پریسکه در ۱۰ جلسه
1

آموزش شعر پریسکه در۱۰ جلسه.

 

جلسه ی مقدماتی

 

شعر کوتاه پریسکه چیست؟

 

پریسکه شعر کوتاه و ساده و پرمفهومی است که همه ی حرف شاعر را در حد اکثر ۴ سطر تمام می کند .. و به خواننده انتقال می دهد.

 

شعر کوتاه پریسکه که نامش از معنی لغوی جرقه گرفته شده است ، سعی دارد با ایجاد جرقه ای ، داستانی را در ذهن خواننده شعله ور نماید.

 

مثال:

 

تمامِ سهم من از جاده

پیچیدن

در خیالِ توست

 

مثال دوم ؛

 

کف کرده ام

همچون موجی

که در ساحلِ خویش

سرگردان است

 

در این پریسکه ها حرفهایی زیادی نهفته  است . که با کمترین کلمات زده شده است.

 

وقتی خواننده این شعر را می خواند .. حداقل ۱۰ ثانیه به فکر فرو می رود و مفهوم را کشف می کند و در همین ۱۰ ثانیه می فهمد شاعر  می خواسته چه بگوید ..

و بعد مفهوم شعر را با احساس خودش مقایسه می کند..

و به آن حسی می رسد که شاعر به آن رسیده است.

 

هدف شعر پریسکه است این است:

 

“” وادار کردن مخاطب به فکر.. “”

 

 

مهمترین ترین عواملی که امروزه موجب شده تا شعر کوتاهِ پریسکه طرفداران بیشتری پیدا کند ..

 

-کوتاه بودن و عدم صرف زمان برای

خوانش

– ساده بودن و عدم نیاز به شناخت مفاهیم کلمات غیر عام

– استفاده از منطق و کشف و ایجاد هیجان در مشارکت خواننده در پی بردن به مفهوم

 

قوانین و مشخصات کلی قالب شعر پریسکه عبارتند از:

 

۱- حداکثر در۴ خط،بند،فصل،مصرع است

۲- موجز ( خلاصه) است

۳- ساده و امروزی است

۴- منطق شعری دارد

۵- ارتباط عمودی دارد

۶- دارای کشف است

۷- خواننده در کشف شرکت داده می شود

۸ – ضربه نهایی دارد

 

در جلسات بعدی به توضیح قوانین پریسکه می پردازیم

 

پایان جلسه ی مقدمه آموزش شعر پریسکه

ادامه دارد؛

پریسکه
0

به موجها چاره ای نماند

جز سر به صخره کوفتن

وقتی این دلِ دیوانه را

به دریای خیال زدم

پریسکه
0

در ارتفاعاتِ عقل

رو به دره ی خشم

زوزه می کشد

گرگِ سکوتم

پریسکه
0

به دلِ شب زده ام

شکست

رکوردِ یلدا را

سیاه گیسوی بلندی

پریسکه
0

به تنِ دریای خیال

هیچ موجی نیست

که از ساحلِ تو بُگذرد

و سَر به صخره نکوبد

پریسکه
0

کوچه پَس کوچه های شهرِ دلم

همه لگد مالِ خیالِ توست

حتی

بن بستِ علی چپ

پریسکه
0

شب و روزم

همه گیجِ خواب و بیداری ست

همچون زمینی که به دورِ خود

سرگردان است

پریسکه
0

از این دردِ سینه سوز

به لب آمده است

جانِ سیگار ها



پریسکه سرا مژگان میرافضل
معرفی نامه ی پریسکه سرا مژگان میرافضل را در ادامه ی مطلب ببینید
ادامه مطلب
پریسکه سرا مرتضی نعمتی
معرفی نامه شاعر پریسکه مرتضی نعمتی را در ادامه مطلب مشاهده نمایید
ادامه مطلب
پریسکه سرا بهزاد حیدری
معرفی نامه ی شاعر پریسکه بهزاد حیدری را در ادامه مطلب ببینید
ادامه مطلب
پریسکه سرا حمید صراف
معرفی نامه ی شاعر پریسکه حمید صراف را در ادامه مطلب ببینید
ادامه مطلب
پریسکه سرا زهرا نادری
معرفی نامه سرکار خانم زهرا نادری را در ادامه مطلب مشاهده نمایید
ادامه مطلب
پریسکه عبدالملک خرمالی
معرفی نامه عبدالملک خرمالی را در ادامه مطلب مشاهده نمایید
ادامه مطلب
پریسکه سرا آرمیتا مولوی
معرفی نامه ی پریسکه سرا آرمیتا مولوی را در ادامه مطلب بخوانید
ادامه مطلب
پریسکه سرا ایمان شفیعی
معرفی نامه ی پریسکه سرا ایمان شفیعی را در ادامه ی مطلب بخوانید
ادامه مطلب
پریسکه سرا حدیثه شریفی
معرفی نامه پریسکه سرا حدیثه شریفی را در ادامه مطلب ببینید
ادامه مطلب
پریسکه سرا فرزانه قربانی
جهت مشاهده معرفی سرکار خانم فرزانه قربانی به ادامه مطلب بروید
ادامه مطلب
پریسکه سرا دریا افکارآزاد
معرفی نامه ی پریسکه سرا دریا افکارآزاد را در ادامه مطلب ببینید
ادامه مطلب
پریسکه سرا مهدی موفق
معرفی نامه ی پریسکه سرا مهدی موفق را در ادامه مطلب ببینید
ادامه مطلب

استفاده از پریسکه های این سایت تنها با ذکر منبع و نام شاعر مجاز است